Wabi sabi interieur: de schoonheid van imperfectie in huis

Een wabi sabi interieur draait om de schoonheid van het onvolmaakte: een kom met een barst, een tafelblad vol gebruikssporen, een muur die niet strak is maar leeft. Het is een Japanse manier van kijken die je huis rustiger, warmer en eerlijker maakt. En het mooiste? Je hoeft er niets nieuws voor te kopen.

Ik neem je mee door een huis in wabi sabi stijl, hoek voor hoek. Van het licht in de woonkamer tot de kom op het aanrecht. Geen strak stappenplan, wel veel beelden, materialen en kleuren waar je vandaag al iets mee kunt.

Wat is een wabi sabi interieur eigenlijk?

Een wabi sabi interieur is een huis waarin je slijtage, asymmetrie en ouderdom niet verstopt maar laat zien. De term komt uit Japan: wabi staat voor eenvoud en bescheidenheid, sabi voor de schoonheid die ontstaat door tijd en gebruik. Denk aan een eeuwenoude theekom met een gouden lijmnaad door de barst. Of aan een houten drempel die door duizenden voetstappen hol is gesleten.

Wabi sabi is geen woonstijl die je koopt, het is een blik die je aanleert. Ken je dat, zo’n goed gedragen leren jas? Nieuw is hij stijf en glad, na tien jaar heeft hij plooien op de ellebogen en een kleur die nergens meer te koop is. Precies die jas wil je aan. In een woonstijl als Japandi zie je dezelfde wortels, maar dan strakker en meer ontworpen, met Japanse en Scandinavische lijnen die samenkomen. Wabi sabi is de zachtere, rommeliger nicht van die stijl.

De woonkamer: zacht licht, ruwe wol en één lege plek

Stel je een woonkamer voor aan het eind van een middag in oktober. Het licht valt laag en schuin naar binnen door een linnen gordijn dat ooit wit was en nu de kleur van havermout heeft. Op de vloer ligt een wollen kleed met een ongelijke rand, grof geweven, ergens tussen zand en steen. De bank is laag, met een hoes van gewassen linnen die kreukt zodra je erop ploft. En dat mag.

Wat opvalt, is wat er níet staat. Eén wand is leeg, op een enkele tak in een aardewerken vaas na. Een wabi sabi interieur heeft ruimte nodig om te ademen. In een volgepakte kamer zie je de schoonheid van één voorwerp gewoon niet meer. Bij mij thuis heb ik een dressoir weggehaald dat alleen maar spullen verzamelde. Die lege plek is nu de rustigste hoek van het huis.

De kleuren in deze woonkamer blijven dicht bij de aarde:

• Gebroken wit en havermout voor textiel en muren.
• Klei, terracotta en roestbruin in kleine accenten, zoals een kussen of een schaal.
• Steengrijs en mosgroen voor kleden en plaids.
• Verweerd hout: eiken, kastanje of teak met een matte, onbehandelde afwerking.
• Zwart of donker brons heel spaarzaam, bijvoorbeeld in een lampvoet of een haak.

Muren die leven: kalk, klei en schaduw

De muren maken of breken een wabi sabi interieur. Een strak gesausde muur in egaal wit? Dat is precies wat je niet wilt. Kalkverf, leemstuc of een tadelakt-achtige afwerking geven een wand diepte: lichte en donkere wolken, fijne sporen van de kwast, een oppervlak dat meebeweegt met het licht. Overdag oogt zo’n muur bijna wit, tegen de avond wordt hij zacht grijsbeige en zie je elke streek terug. Prachtig.

Kalkverf is voor een beginner het makkelijkst. Twee lagen kruiselings aanbrengen met een brede blokkwast, per laag een dag laten drogen, en je hebt een wand met leven voor ruwweg 1,50 tot 3 euro per vierkante meter aan verf. Hoe je dat doet zonder vlekken en aanzetten, lees je in de handleiding over kalkverf aanbrengen voor een rustieke muur. Heb je een oude bakstenen muur of een stuk beton dat je kunt laten zien? Nog beter! Een afgebladderde plek boven de deur hoef je niet weg te werken. In deze stijl is dat geen gebrek, dat is een verhaal.

De eettafel en keuken: gebruikssporen mogen blijven

Een eettafel van massief hout met kringen, een kras van een kinderstoel en een lichter vlak waar jarenlang een schaal stond: dát is het hart van een wabi sabi interieur. Kies een blad van minstens 4 centimeter dik in ruw geschaafd eiken of iepenhout, onbehandeld of alleen met olie ingewreven, en laat het leven. Elke vlek die erbij komt, past bij de vorige.

Om die tafel staan stoelen die niet bij elkaar horen. Twee houten keukenstoelen van een rommelmarkt, een bankje, een rieten stoel met een gerafelde zitting. Het servies is handgevormd aardewerk in mat grijs, zandkleur en donkerbruin, met dikke randen en een glazuur dat op elk bord nét iets anders is uitgelopen. Een kom met een barstje? Gewoon terug in de kast. Een gebroken kom repareer je met de Japanse kintsugi-techniek: de scherven worden gelijmd en de naden bedekt met goudpoeder, zodat de breuk juist de blikvanger wordt. Zo’n kintsugi-setje kost ruwweg 20 tot 40 euro en een regenachtige zondagmiddag. Wat een fijne besteding.

In de keuken zelf: open planken van ruw hout, een linnen theedoek over de ovenstang, houten lepels in een stenen pot, een oude snijplank met diepe groeven. Alles van natuurlijke materialen, want die maken je huis warmer dan welk kunststof ook.

De slaapkamer als stilste plek van je wabi sabi interieur

De slaapkamer is de plek waar wabi sabi het makkelijkst lukt, simpelweg omdat je er zo weinig nodig hebt. Een laag bed, liefst een matras op een houten platform van hooguit 30 centimeter hoog, met gewassen linnen beddengoed in gebroken wit of steengrijs. Het komt gekreukt uit de wasmachine en blijft gekreukt op het bed liggen. Geen strak opgemaakt bed dus, wel een zware wollen deken aan het voeteneind.

Naast het bed geen nachtkastje uit een setje, maar een boomstamschijf, een oud houten krukje of een stapel dikke boeken met een lampje erop. De muur erachter in kalkverf, de vloer van hout of een ruwe jutemat. Een enkele gedroogde tak in een hoek, het raam met een dun linnen gordijn dat het ochtendlicht filtert tot een zachte gloed. Ik heb in mijn eigen slaapkamer de wekker en de fotolijstjes weggehaald en alleen een stenen schaaltje voor ringen laten staan. Het verschil in rust? Groter dan ik had durven hopen.

Welke spullen passen in een wabi sabi interieur?

Spullen met een verhaal, van natuurlijke materialen, in kleine aantallen. Dat is de kern. Een wabi sabi interieur is geen verzameling nieuwe spullen die er oud uitzien, maar een handvol dingen die je echt gebruikt en waarvan de slijtage klopt.

Wat past goed:

• Handgemaakt aardewerk met een oneffen rand of ongelijk glazuur.
• Meubels van massief hout met zichtbare nerf, noesten en gebruikssporen.
• Textiel van linnen, wol, jute en ruwe katoen, ongekleurd of plantaardig geverfd.
• Gedroogde takken, zaaddozen en grassen in plaats van een bos gekochte bloemen.
• Stenen, drijfhout en schelpen die je zelf hebt gevonden.
• Oude gereedschappen, manden en potten van een rommelmarkt.

Wat er niet in past: glanzend plastic, hoogglanslak, spiegelend chroom, drukke prints en alles wat in een serie van honderdduizend is gemaakt en er overal precies hetzelfde uitziet. Het verschil met minimalisme zit in de warmte. Minimalistisch wonen wil zo weinig mogelijk, en het liefst strak en glad. Wabi sabi wil ook weinig, maar dan ruw, warm en doorleefd. Wil je eerst leren loslaten? Begin dan daar. Wabi sabi is wat er overblijft als je daarna weer warmte toevoegt.

Zo begin je vandaag met wabi sabi in huis

Begin met weghalen, niet met kopen. Loop door je woonkamer en zet alles wat glimt, schreeuwt of niets voor je betekent in een doos. Kijk een week naar wat er overblijft. Vaak is dat al bijna een wabi sabi interieur, de drukte verborg het alleen.

Zet daarna één ding terug dat je echt mooi vindt, op een plek waar het licht erop valt. Een houten schaal op een lege tafel. Een tak in een pot op de vensterbank. Ruil het strakke witte beddengoed voor gewassen linnen, de glanzende fotolijsten voor één ingelijste schets, en kies bij de volgende schilderbeurt kalkverf in plaats van latex. Zo groeit je interieur stap voor stap naar iets dat echt van jou is.

En die barst in de kom? Laat hem lekker zitten. Hij hoort er nu bij, net als de kras op de tafel en de kreukels in het gordijn. Dat is de schoonheid van imperfectie: je huis hoeft niet af, het mag gewoon geleefd zijn. Wedden dat je er rustiger van wordt?