Boekenkast stylen: zo wordt je kast een blikvanger in plaats van een opbergplek

Een boekenkast is het grootste stuk wand dat je zelf mag inrichten. Wie zijn boekenkast stylen serieus neemt, krijgt er een kunstwerk van 2 meter hoog bij, zonder ook maar één spijker in de muur. Het verschil tussen een rommelige stapel en een kast waar je oog naartoe trekt? Dat zit in een handvol keuzes: hoeveel je laat zien, hoe je de boeken groepeert en wat je ertussen zet.

Ik neem je mee langs vier sferen, van licht en Scandinavisch tot vol en warm als een oude bibliotheek. Bij elke sfeer lees je hoe de kast eruitziet, welke materialen en kleuren erbij horen en hoe je die styling thuis met je eigen spullen nabouwt.

Waarom bepaalt een gestylede boekenkast de sfeer van de hele kamer?

Omdat een boekenkast van 80 tot 200 centimeter breed en tot aan het plafond meer wand beslaat dan welk schilderij ook. Je oog gaat er vanzelf naartoe. Staat hij vol met ruggen in alle kleuren, stapels papier en een verdwaalde oplader? Dan voelt de hele kamer druk. Is hij rustig gevuld, met lucht tussen de groepen? Dan straalt die rust uit naar de rest van de ruimte.

Zie de kast als een wand met een stuk of twaalf kleine podiums. Op elk podium zet je één scène neer: een rij boeken, een vaas, een lijstje. Toen ik mijn eigen kast voor het eerst helemaal leeghaalde om hem opnieuw te stylen, hield ik een derde van de spullen over die nergens meer pasten. Die gingen in een doos naar zolder, en de kamer voelde meteen twee keer zo rustig. Echt waar.

Boekenkast stylen: de basisregels voor elke sfeer

Welke sfeer je ook kiest, dezelfde vijf regels zorgen ervoor dat de styling klopt. Ze gaan over verhouding, herhaling en lucht, en ze werken in een strakke witte kast net zo goed als in een oude eiken boekenwand.

• Vul hooguit 70 tot 80 procent van elke plank. Die 20 procent lucht is precies wat een gestylede kast onderscheidt van een opbergkast.
• Wissel per plank van richting: rechtopstaande boeken, dan een liggend stapeltje van 3 tot 5 boeken met daarop een object, dan weer rechtop.
• Werk in driehoeken. Herhaal één kleur of materiaal op drie plekken die niet naast elkaar liggen, bijvoorbeeld een messing kandelaar links onderin, een messing lijstje rechts in het midden en een messing schaaltje bovenin.
• Zet grote en zware stukken onderin, kleine en lichte bovenin. Zo blijft de kast optisch stabiel.
• Laat tussen twee groepen op één plank minimaal 10 tot 15 centimeter vrij, anders lopen ze in elkaar over.

Boeken die je echt niet meer leest, hoeven niet in het zicht. Dozen en manden in één kleur op de onderste plank houden de opslag verborgen en de styling rustig. Zo haal je meer uit open kastopslag zonder dat de kast een opbergkast wordt.

De lichte boekenkast: Scandinavisch, luchtig en rustig

Stel je een witte of lichthouten kast voor tegen een wand in gebroken wit, met ochtendlicht dat over de planken strijkt. De boeken staan in kleine groepen van 5 tot 8 stuks, gesorteerd op kleur binnen een smal palet: wit, zand, grijs en zwart, met hier en daar een rug in gedempt groen. Tussen de groepen een keramische vaas in matte glazuur, een klein houten object of een lijstje met een lijntekening. Er zit veel lucht in deze kast. Sommige planken zijn maar voor de helft gevuld, en dat is precies de bedoeling.

Zo style je deze sfeer na: draai boeken met schreeuwende omslagen om, zodat je de lichte snee ziet in plaats van de rug. Kies objecten in twee of drie materialen, bijvoorbeeld licht hout, wit keramiek en helder glas, en meng er niets anders doorheen. Een kleine plant met fijn blad, zoals een varentje of een klimop, geeft net genoeg leven. Heb je naast de kast nog een stuk lege muur? Een of twee zwevende planken van 60 tot 80 centimeter breed in dezelfde kleur trekken de lijn door, zeker als je ze zonder zichtbare beugels ophangt.

De warme bibliotheek: vol, donker en knus

Hier mag de kast juist vol. Denk aan een wand van donker hout, of een kast die in dezelfde diepe kleur is geverfd als de muur: donkergroen, bordeaux of nachtblauw. De boeken staan dicht opeen, rug aan rug, in warme tinten als roodbruin, oker, crème en zwart. Op de planken staat weinig los spul, hooguit een globe, een koperen lamp of een stapel oude atlassen. Het licht is laag en warm, met een leeslamp die schuin over de ruggen valt. Heerlijk toch?

Deze sfeer style je met verf en licht, meer dan met spullen. Verf de kast en de muur erachter in één diepe kleur, inclusief de zijkanten, zodat de kast in de wand opgaat. Zet er een lage fauteuil bij, een vloerlamp van zo’n 150 centimeter hoog met een stoffen kap en een klein tafeltje voor je kop thee. Zo vormt de boekenkast vanzelf het decor van een gezellige leeshoek. Sorteer de boeken hier niet op kleur maar op onderwerp of formaat. Dat past beter bij de bibliotheeksfeer en je vindt alles terug.

De verzamelaarskast: vintage vondsten met een verhaal

Deze kast lijkt op een kabinet vol nieuwsgierigheden. Naast de boeken staan een oude camera, een set glazen apothekersflessen, een geëmailleerde kan, een stapel gebonden tijdschriften uit de jaren zestig en een klein olieverfschilderijtje dat tegen de achterwand leunt. De kleuren zijn verweerd: koper met groene uitslag, verbleekt rood, roomwit dat naar geel neigt. Elk voorwerp is een gesprek waard, en de boeken vormen de rustige achtergrond.

Het geheim van deze styling is dat je niet alles laat zien. Kies per plank één of twee vondsten en geef ze de ruimte. Een verzameling van tien kleine flesjes oogt beter bij elkaar op een dienblad dan verspreid over de hele kast. Zet een zwaar object, zoals een oude typemachine, op de tweede plank van onderen, op ooghoogte van iemand die zit. Leun een oud lijstje tegen de achterwand in plaats van het op te hangen. Zo blijft decoreren met vintage vondsten spannend zonder dat het een rommelmarkt wordt. En een goede vondst hoeft niets te kosten: de kringloop is voor een paar euro vaak je beste bron.

De groene boekenkast: planten tussen de boeken

Hier hangt een klimplant met lange ranken van de bovenste plank naar beneden, over de ruggen van de boeken heen. Op de middelste plank een pot met een sansevieria, onderin een varen in terracotta. De boeken zijn gesorteerd van donker naar licht, en het groen van de planten komt terug in een paar ruggen en een geglazuurde vaas. Het geheel oogt fris, levendig en een tikje wild.

Planten in een boekenkast vragen om twee praktische keuzes. Kies soorten die weinig licht verdragen, want in een kast valt vaak maar een fractie van het daglicht: pothos, philodendron, sansevieria en zamioculcas doen het prima. En zet elke pot in een waterdichte sierpot of op een schoteltje, zodat gietwater nooit op een boek of een houten plank belandt. Hang de rankende plant bovenin en laat de ranken elk seizoen een stukje verder groeien. In een jaar tijd wordt de kast een groen gordijn. Style je geen losse kast maar een vaste wandkast of kastenwand? Dan gelden dezelfde regels, plus één extra: wissel open en gesloten delen af.

Welke fouten maken een boekenkast rommelig in plaats van gestyled?

Te vol, te veel verschillende materialen en alles op dezelfde hoogte. Dat zijn de drie fouten die ik bij het stylen van een boekenkast het vaakst zie, en gelukkig zijn ze allemaal in een middag te herstellen.

• Elke plank tot de rand gevuld: haal per plank een derde weg en kijk wat er gebeurt.
• Kleine prullaria overal verspreid: verzamel ze op één dienblad of in één vak, of doe ze weg.
• Alle objecten even groot: combineer per plank iets hoogs (25 tot 35 centimeter), iets laags en iets liggends.
• Kabels, laders en post in het zicht: die horen in een gesloten doos onderin.
• Boeken op kleur gesorteerd terwijl je ze dagelijks gebruikt: kies dan liever een sortering die je zelf snapt.
• Geen enkel levend element: één plant of een bosje gedroogde bloemen breekt de rechte lijnen.

Pak dit weekend gewoon één plank en begin daar: leeghalen, afstoffen, twee derde terugzetten en één object ertussen. Als die ene plank klopt, volgt de rest van de styling vanzelf, en daarna zijn de andere meubels in de kamer aan de beurt. Wedden dat je boekenkast er na een middag stylen uitziet alsof hij uit een woontijdschrift komt?