Tuintegels kiezen: beton, keramiek of natuursteen vergeleken

Bij tuintegels kiezen draait het om drie vragen: wat mag het kosten, hoeveel onderhoud accepteer je en welke uitstraling past bij je huis? Beton is het goedkoopst en het stevigst, keramiek is het strakst en het makkelijkst schoon te houden, natuursteen heeft het meeste karakter maar vraagt de meeste aandacht.

Ik heb bij mijn eigen huis twee keer een terras gelegd, eerst betontegels en tien jaar later keramiek, en dat verschil in gebruik en onderhoud lees je hieronder terug. Ik vergelijk de drie materialen op prijs, dikte, onderhoud en levensduur, en sluit af met een blok “kies dit als”, zodat je in één keer weet welke tuintegels bij jouw situatie passen.

Tuintegels kiezen: de drie materialen naast elkaar

Beton, keramiek en natuursteen verschillen vooral in prijs, dikte en gevoeligheid voor vlekken en groene aanslag. De tabel hieronder zet de cijfers op een rij, met ruwe prijzen per vierkante meter voor alleen de tegels, dus zonder fundering, legwerk en voegmateriaal.

Reken voor een compleet terras, inclusief uitgraven, fundering en leggen door een hovenier, op ruwweg 80 tot 150 euro per vierkante meter bij beton, 120 tot 200 euro bij keramiek en 130 tot 250 euro bij natuursteen. Doe je het zelf? Dan halveert dat ongeveer.

Betontegels: goedkoop en sterk, maar hoe lang blijven ze mooi?

Betontegels zijn onverslaanbaar in prijs en draagkracht, maar ze verweren zichtbaar binnen vijf tot tien jaar. De standaardtegel van 60 bij 60 centimeter en 5 centimeter dik ligt zonder gedoe op een zandbed en draagt moeiteloos een fietsenrek of een zware plantenbak. De grijze basistegel kost een paar euro per stuk. Wil je liever een gecoate of gewassen betontegel met een gladder oppervlak of een kleurtje kiezen, dan zit je aan de bovenkant van de prijsrange.

Het nadeel zit in de poriën. Beton zuigt water op, en waar water in zit, groeit alg. Aan de noordkant van het huis of onder een boom is een betonterras na één natte winter groen en glad. Bij mij thuis moest ik elk voorjaar groene aanslag verwijderen van het oude betonterras, met een borstel of de hogedrukreiniger. En juist dat spuiten maakt het oppervlak ruwer, waardoor de aanslag het jaar erna nog sneller terugkomt, dus pak het liever zonder al te veel geweld aan. Ook vet van de barbecue en roest van tuinmeubels trekken in beton en gaan er niet meer uit.

Keramische tuintegels: strak, dun en onderhoudsarm

Keramische tuintegels zijn gebakken bij ruim 1.200 graden en nemen daardoor vrijwel geen water op. Geen water betekent geen groene aanslag, geen vorstschade en geen ingetrokken vetvlekken. Eén keer per jaar vegen en met een sopje afnemen is genoeg. Dát is het grote verschil met beton, en de reden dat ik bij mijn tweede terras voor keramiek koos.

De tegels zijn met 2 centimeter dun en dus licht, maar juist die dunne tegel vraagt om een perfecte ondergrond. Een keramische tegel op een slordig zandbed breekt bij belasting; hij hoort op een laag split, in drainagemortel of op tegeldragers. Formaten van 60 bij 60, 80 bij 80 en 40 bij 120 centimeter zijn gangbaar, en de prints lopen van betonlook en houtlook tot natuursteenlook, met een structuur die je onder je voeten voelt. Een minpunt? Keramiek oogt strak en kan wat koud worden in een landelijke tuin. En knippen zoals bij beton gaat niet; je hebt een tegelzaag met diamantblad nodig.

Natuurstenen tuintegels: karakter met een prijskaartje

Natuursteen is geen product maar een groep: hardsteen, graniet, basalt, kwartsiet, leisteen en kalksteen gedragen zich allemaal anders. Graniet en basalt zijn keihard, nemen weinig water op en blijven tientallen jaren mooi. Kalksteen en zachte zandsteen zuigen water en vet op, verkleuren en kunnen bij strenge vorst schilferen. Hardsteen zit ertussenin en krijgt een grijze patina die veel mensen juist prachtig vinden.

Het grote pluspunt: geen twee tegels zijn hetzelfde. Nerven, kleurschakeringen, een licht golvend oppervlak. Een terras van natuursteen leeft, en wordt na tien jaar eerder mooier dan lelijker. Ga je voor dezelfde steen op de gevel, in het tuinpad en op het terras, dan loopt er van gevel tot tuin één rustige lijn door. Reken wel op gewicht: een tegel van 60 bij 60 centimeter en 3 centimeter dik weegt ruim 30 kilo. En bij een zachte steensoort altijd een impregneermiddel kiezen, dat kost ongeveer 2 tot 4 euro per vierkante meter en moet elke paar jaar opnieuw.

Welk formaat en welke dikte kies je voor tuintegels?

Grote tegels van 60 bij 60 of 80 bij 80 centimeter maken een tuin rustiger en optisch groter, kleine formaten van 30 bij 30 ogen drukker en passen beter bij paden en bochten. De dikte kiezen doe je op basis van de belasting en de ondergrond.

• Terras zonder auto: beton 4 tot 5 cm, keramiek 2 cm op split of drainagemortel, natuursteen 2 tot 3 cm.
• Oprit of plek waar een auto staat: beton 6 tot 8 cm, keramiek 3 cm in mortel, natuursteen 4 tot 6 cm.
• Tuinpad: 40 bij 60 of 30 bij 60 cm, gelegd in halfsteensverband voor stevigheid.
• Kleine tuin: één groot formaat in één kleur kiezen, gelegd in de lengterichting van de tuin, voor meer diepte.
• Rond een zwembad of bij de vijver: antislipklasse R11 of hoger, dus geen gepolijste of gladde afwerking.

Vraag altijd naar de antislipwaarde, zeker bij keramiek en gepolijst natuursteen, want een nat, glad terras is gevaarlijker dan het lijkt. Wie een kleine tuin inricht, merkt bovendien dat het formaat van de tegel bijna net zo bepalend is als het materiaal.

Welke tuintegels kies je in jouw situatie?

Kies op basis van budget, ligging en hoeveel tijd je in onderhoud wilt steken. Zo zou ik het samenvatten:

• Beton kiezen doe je als je budget krap is, je het zelf wilt leggen en een terras op het zuiden hebt dat snel droogt. Accepteer dat het na een jaar of acht gedateerd oogt.
• Keramiek kiezen doe je als je een strak, modern terras wilt dat je jarenlang alleen hoeft te vegen, en als je een goede ondergrond kunt maken of laten maken.
• Natuursteen kiezen doe je als je karakter en een levend oppervlak wilt, budget hebt en het niet erg vindt om af en toe te impregneren. Ga voor graniet, basalt of hardsteen bij een schaduwrijke of vochtige tuin.
• Een mix kiezen is slim bij een groot vlak: keramiek op het terras waar je eet, natuursteen als accent in een pad, en waterdoorlatend grind of halfverharding voor de rest.

Twijfel je tussen tegels en iets anders? Een terras hoeft niet dicht te zijn. Steeds meer gemeenten stimuleren tuinen waar regenwater in de grond kan zakken, en waterdoorlatende bestrating geeft je daar een hoop opties voor. Liever hout onder je voeten dan steen? Een zwevend houten terras leg je zelf, en dat kan zelfs bovenop een oud tegelterras!

Waar let je op bij het leggen van tuintegels?

Op de fundering, het afschot en de voegen. Negen van de tien problemen met een tegelterras, van verzakking tot plassen bij de achterdeur, komen niet door de tegel maar door wat eronder zit. Dit is de opbouw die bij elk materiaal werkt:

1. Graaf 25 tot 35 centimeter uit en verdicht de bodem.
2. Leg een laag van 15 tot 25 centimeter gebroken puin of menggranulaat en tril die aan.
3. Leg daarop 3 tot 5 centimeter straatzand voor beton, of split of drainagemortel voor keramiek en natuursteen.
4. Zet een afschot van 1 tot 2 centimeter per meter, van de gevel af, zodat water wegloopt.
5. Leg de tegels met een voeg van 3 tot 5 millimeter en vul die met voegzand of, bij keramiek, met een geschikt voegmiddel.

Werk met een lange rei en een waterpas en controleer elke rij. Een tegel die 5 millimeter te hoog ligt, voel je elke keer als je erover loopt. Op 92Wonen neem ik zulke klussen wel vaker stap voor stap met je door, dus gun jezelf gerust de tijd.

Neem voordat je bestelt een paar proeftegels mee naar huis en leg ze op de plek waar het terras komt. Kijk ’s ochtends en ’s avonds, nat en droog, want de kleur van een tegel verandert enorm met het licht. Zo kun je tuintegels kiezen waar je over tien jaar nog steeds blij mee bent!