Eikenhout kopen voor je tuin: waar let je op?

Eikenhout kopen voor je tuin, dat klinkt als een klusje van tien minuten. Maar tussen een stapel balken op de oprit en een overkapping die tientallen jaren blijft staan, zitten best wat keuzes. Vers of gedroogd? Bezaagd of geschaafd? En wat moet je met die scheuren (want die komen, geloof me)? Hier lees je waar je op let, zodat je straks niet voor verrassingen staat.

• Waarom is eikenhout zo geliefd in de tuin?
• Welke soorten eikenhout kun je kopen?
• Hoe verhoudt eikenhout zich tot douglas en vuren?
• Waar let je op bij eikenhout kopen?
• Scheurt en verkleurt eikenhout altijd?
• Hoe onderhoud je eikenhout in de tuin?
• Is eikenhout de investering waard?

Waarom is eikenhout zo geliefd in de tuin?

Eikenhout is zo geliefd omdat het van zichzelf al hard, sterk en weerbestendig is. Daar komt geen chemische impregnatie aan te pas.

Europees eiken valt in duurzaamheidsklasse 2. Zegt je dat weinig? Het komt erop neer dat het kernhout buiten zo’n twintig jaar meegaat, en in een constructie die goed kan drogen vaak nog een stuk langer. Kijk maar eens naar oude boerenschuren. Die balken liggen er soms al eeuwen, een beetje krom misschien, maar ze liggen er.

En dan is er nog de uitstraling. Zware balken, nerven die je gewoon ziet lopen, een schoor met een houten pen erdoor. Het oogt ambachtelijk, alsof het er eigenlijk altijd al stond. Dat vind ik zelf het mooiste eraan, denk ik. Niet zo gek dus dat je eiken steeds weer tegenkomt als je je verdiept in de verschillende soorten overkapping.

Welke soorten eikenhout kun je kopen?

Eikenhout koop je grofweg als balken, palen, planken en schoren, bezaagd of geschaafd, en vers gezaagd of gedroogd.

Dat lijkt een hoop, maar het valt eigenlijk wel mee. De meeste tuinprojecten worden gewoon gebouwd met vers gezaagd eiken. Dat is betaalbaarder en in zware maten ruim te krijgen. Gedroogd eiken is stabieler, dat wel, maar ook flink duurder en in dikke balken bijna niet te vinden.

• Bezaagd eikenhout: ruw oppervlak, lekker stoer en landelijk, en meestal net iets voordeliger.
• Geschaafd eikenhout: glad en strak, minder splinters. Fijn op plekken waar je vaak langsloopt (of met je hand overheen gaat).
• Balken en palen: de delen die alles dragen bij een overkapping, pergola of carport.
• Planken: voor wanden, borders, plantenbakken of die tuinbank waar je al jaren over praat.
• Schoren en toognagels: de schuine steunen en houten pennen die een constructie stevig maken. En mooi, dat mag ook gezegd.

Hoe verhoudt eikenhout zich tot douglas en vuren?

Eikenhout is harder, zwaarder en duurzamer dan douglas en geïmpregneerd vuren, maar je betaalt er ook duidelijk meer voor.

In de praktijk zie je vaak dat mensen gaan combineren. Een draagconstructie van eikenhout voor het oog, en dan douglas planken voor de wanden en het dak. Slim bedacht eigenlijk, want zo gaat je budget naar de delen waar je elke dag tegenaan kijkt.

Waar let je op bij eikenhout kopen?

Let bij eikenhout kopen vooral op de kwaliteitsklasse, hoeveel spinthout erin zit, waar het hout vandaan komt en welke maten je echt nodig hebt.

De kwaliteitsklasse vertelt je iets over noesten, scheuren en hoe recht het hout is. Bij constructiehout kom je vaak de Franse aanduidingen QP1 en QPA tegen. Wat nog zwaarder weegt is het spint, die lichte buitenste rand van de stam. Dat deel is niet duurzaam en rot buiten in rap tempo weg. Een randje op een hoek? Prima. Een brede strook, liever niet.

Kijk daarnaast naar de herkomst. Een keurmerk als PEFC of FSC laat zien dat het hout uit verantwoord beheerd bos komt. Wil je online eikenhout kopen, check dan even of dat soort gegevens gewoon bij het product staat.

Bij een specialist als Tuinhout Compleet lees je bijvoorbeeld dat het eiken uit Frankrijk en België komt, van PEFC-gecertificeerde zagerijen. Die openheid mag je eigenlijk van elke leverancier verwachten, waar je ook bestelt.

En dan de hoeveelheid. Maak een zaaglijst voordat je bestelt en tel er zo’n tien procent bij op voor zaagverlies. Denk ook even na over de levering. Een verse eiken paal van 15 bij 15 centimeter en vier meter lang weegt al gauw negentig kilo. Die til je niet even in je eentje de tuin in (probeer het vooral niet).

Scheurt en verkleurt eikenhout altijd?

Ja, vers eikenhout gaat vrijwel altijd scheuren en verkleuren. Dat is geen productiefout, zo gedraagt het materiaal zich nu eenmaal.

Vers gezaagd eiken zit nog bomvol vocht. Tijdens het drogen, en dat gaat traag, grofweg een centimeter per jaar, krimpt het hout en ontstaan er droogscheuren. Soms zo breed dat je er een potlood in kwijt kunt. Daar schrik je de eerste keer best van. Maar voor de sterkte maakt het zelden iets uit.

Dan het looizuur. Eiken bevat van nature tannine, en die stof spoelt de eerste maanden met het regenwater mee naar buiten. Het gevolg zie je vanzelf: bruine strepen op lichte tegels of stucwerk. Dek de ondergrond tijdelijk af, of spoel de tegels regelmatig schoon.

Gebruik ook altijd rvs schroeven en bouten. Gewoon staal reageert met het looizuur en geeft blauwzwarte vlekken, en die krijg je er maar moeilijk weer uit.

Hoe onderhoud je eikenhout in de tuin?

Eikenhout in de tuin vraagt weinig onderhoud. Laat je het onbehandeld, dan vergrijst het vanzelf naar een zilvergrijze tint.

Wil je die warme honingkleur liever wat langer vasthouden? Behandel het eikenhout dan met een olie met uv-filter. Wacht daar wel een paar maanden mee, zodat het meeste looizuur eruit is gespoeld, en herhaal het om de een à twee jaar.

Meer nog dan olie telt een slimme constructie. Zet palen niet rechtstreeks in de grond, maar op een betonpoer met een paalvoet, zodat de onderkant kan drogen. Zorg dat water nergens blijft staan. Daarna is een jaarlijkse beurt met een zachte borstel tegen groene aanslag genoeg. Meer is het echt niet.

Is eikenhout de investering waard?

Eikenhout is de investering waard als je iets wilt bouwen dat lang meegaat, en als je de natuurlijke werking van het hout kunt waarderen.

Het is geen materiaal voor wie een strak resultaat zoekt dat nooit meer verandert. Het scheurt, het vergrijst, het leeft. En juist daardoor krijgt een eiken overkapping of pergola met de jaren steeds meer karakter. Een beetje zoals een leren tas, eigenlijk.

Praktische tip tot slot: bestel eikenhout niet alleen op prijs per meter. Leg je zaaglijst ernaast, vraag bij twijfel om advies en plan de levering op een dag dat je hulp hebt. Dan begint je project met een mooie stapel hout, en niet met rugpijn.